Ideologie, macht en veranderen: “Mag ik dat zeggen, ja dat mag ik zeggen..”

26 nov 14

Ideologie, macht en veranderen: “Mag ik dat zeggen, ja dat mag ik zeggen..”

Mart Smeets probeerde op 11 februari 2009 tijdens een uitzending van 'De Wereld Draait Door' de situatie te duiden vanuit zijn ideeën over de wereld, de wereld volgens Mart Smeets. Hij deed een poging om zijn beelden, categorieën en labels de overhand te laten krijgen aan tafel bij Matthijs van Nieuwkerk. Hij trachtte zijn ideologie dominant te maken. In de desbetreffende situatie mislukte dat echter door de reactie van Nico Dijkshoorn in de vorm van een gedicht. Mart zijn tekst, zijn duiding, werd in dat gedicht op de hak genomen door Nico. De magie verdween en Mart bleef geïrriteerd achter.

 

Interactie bepaalt de machtbalans

Dit voorbeeld laat zien dat als het om het uiten van onze ideeën of ideologie gaat, er in de interactie wordt bepaald hoe de machtsbalans is. Taal, de uitlating van Mart en het gedicht van Nico, vervult hierbij geen neutrale, informatie-overdragende functie, maar is juist zeer aan macht gerelateerd. Dit fenomeen zie ik ook in veranderingsprocessen. Het motief om te veranderen als ook de wijze van veranderen wordt veelal vanuit een ideologisch soeverein machtsperspectief (de een heeft macht en de ander niet) naar voren gebracht in prachtige eufemistische taal. Alles wordt bijvoorbeeld uitgedrukt in objectieve grootheden waar je alleen maar voor kunt zijn zoals participatie, competenties, talenten, de lerende organisatie en natuurlijk concrete resultaten. Dat door het pluggen van ideaalbeelden over ‘veranderen’ andere manieren om naar de werkelijkheid en de verandering te kijken worden weggedrukt, hebben we als betrokkenen niet altijd in de gaten.

 

Ideologie of objectieve feiten

Ideologische opvattingen over waarom, waartoe, hoe, wat en wie er moet veranderen lijken soms boven alle twijfel verheven. De taal die we daarbij gebruiken lijkt onaantastbaar. Opvattingen over veranderen zijn echter veelal gebaseerd op ideologie en komen niet voort uit objectieve feiten. En diegene die deze ideologie kan opleggen aan anderen mag het zeggen.

In dit artikel wil ik ingaan op het thema ideologie. Mijn ervaring is dat ideologie in veranderprocessen zelden ter discussie staat en dat het ingewikkeld is om er over te praten. De relatie tussen macht en ideologie draagt bij aan deze ingewikkeldheid. Ik zal eerst ingaan op de betekenis van ideologie, waarna ik zal schetsen waarom het gesprek er over soms zo lastig is. Ik sluit af met hoe ideologieën kunnen veranderen.

Download 2014_Kuhlmann_-_..._Veranderen1.pdf (301 KB)

Reageer op dit item

Naam

E-mail

Reactie

 


Andere interessante blogs op het thema “Publicaties” voor jou geselecteerd:


Organisatiejournalistiek als krachtige veranderinterventie

9 mei

Organisatiejournalistiek als krachtige veranderinterventie

Collega Derk van der Pol is organisatiejournalist. Maar wat is het eigenlijk? Wat is het belang ervan voor organisaties? En wat vraagt het van je? Saskia Tjepkema interviewde Derk: “Voor mij gaat het erom dat je binnen een team of een hele organisatie...

In een leerwerkplaats leren studenten om het goede te doen

12 mrt

In een leerwerkplaats leren studenten om het goede te doen

Dr. Ada ter Maten is onlangs door het ROC Albeda in Rotterdam en met ondersteuning van de gemeente Rotterdam aangesteld als practor Leerwerkplaatsen. Een leerwerkplaats is een leer- en werkomgeving ingericht door de school en een of meer bedrijven, waarin studenten de bekwaamheden voor een...

Het Goede Gesprek

24 jan

Het Goede Gesprek

Laatst gebeurde het ineens. Ik liep tijdens een workshop bij een subgroepje langs en belandde middenin een verhit gesprek. Over de reorganisatie, het management dat zijn rol niet pakte en vele goede ideeën die niet benut werden. De gesprekspartners waren niet te stuiten. Het ene...

Artikel over cultuurverandering en leiderschapsontwikkeling op gebied van bouwveiligheid

20 dec

Artikel over cultuurverandering en leiderschapsontwikkeling op gebied van bouwveiligheid

Samen met Antonie Van Nistelrooij en Marcel Veenswijk van de Vrije Universiteit schreef ik het artikel " Urgency for Safety in construction: narratives of carpe diem, carpe pecunia and memento mori ". Het is een artikel over cultuurverandering en leiderschapsontwikkeling op gebied van bouw veiligheid....

Samen bouwen aan positief onderwijs: wat kun je als schoolleider doen?

17 dec

Samen bouwen aan positief onderwijs: wat kun je als schoolleider doen?

In toenemende mate besteden scholen aandacht aan zaken als talent, welbevinden, motivatie, weerbaarheid en creativiteit. Positief onderwijs is de verzamelnaam voor alles wat een school doet om bewust te werken aan een balans tussen aandacht voor prestaties en voor welbevinden, zowel van leerlingen, als van...

'Hoe het gaat' is interessanter dan 'hoe het moet'

10 dec

'Hoe het gaat' is interessanter dan 'hoe het moet'

Als veranderkundige heeft Ton ten Broeke een fascinatie voor ‘hoe het gaat’: wat is de achterkant van veranderprocessen? Hoe ziet het eruit achter de aanpakken en stappenplannen? Daar waar het echte werk gebeurt. Hij heeft zes vakgenoten geïnterviewd over precies dát aspect van het werk....

Ontwikkeling van een positief schoolklimaat: gesprekken als hefboom voor organisatie-ontwikkeling

3 dec

Ontwikkeling van een positief schoolklimaat: gesprekken als hefboom voor organisatie-ontwikkeling

Positief Onderwijs gaat over de vraag hoe we in school structureel aandacht kunnen besteden aan bekwaamheden die leerlingen helpen om te floreren, tijdens de schooltijd en erna. Er is een schat aan beproefde lesmethoden en programma’s beschikbaar, denk aan mindfulness op school, Positive Behaviour Support projecten, Deep Democracy, talentlessen, en de Gelukskoffer. Die zijn onmisbaar en waardevol. En ze werken vooral als er in de hele school een klimaat heerst waarin naast aandacht voor prestaties ook consistent oog is voor welbevinden, talent, energie, en positieve relaties. Niet alleen voor de leerlingen, ook voor de docenten.

Hoe geef je leiding aan de ontwikkeling van zo'n positief schoolklimaat? Schoolleider en onderzoeker Mathew White van de Adelaide University heeft er een duidelijk antwoord op: “Leidinggeven aan positief onderwijs? Dat betekent vooral zorgen voor positieve gesprekken, in plaats van negatieve. Door de gesprekken te beïnvloeden, beïnvloed je het hele klimaat in de school.”

Het seizoen van uiterlijke rust en innerlijke groei: een reflectieve winter

29 nov

Het seizoen van uiterlijke rust en innerlijke groei: een reflectieve winter

Het einde van het jaar nadert, de avond valt elke dag op een vroeger moment. Het is koud en het liefst zit je binnen, warm en droog. Even los van de najaarsdrukte op werk en nog net voor de piek van de decemberdrukte… Een mooie...
vorige
1 2 3 ... 20 21 22
volgende