Appreciative Inquiry (A.I) : wat zit er achter de roze wolk ?

2 jun 09

Door: Philippe Bailleur | Categorie: Inspiratie
Appreciative Inquiry (A.I) : wat zit er achter de roze wolk ?

Met heel veel nieuwsgierigheid heb ik “Van kiem tot kracht : Een waarderend perspectief voor persoonlijke ontwikkeling en organisatieverandering” gelezen. Het valt me op dat we bij Kessels & Smit allemaal heel enthousiast zijn over de waarderende benadering (A.I.). De projecten die we samen doen en vooral de impact ervan, zijn het levendige bewijs van het feit dat deze benadering wel degelijk een positief verschil maakt. En tegelijkertijd horen we nog vaak mensen verwijzen naar deze benadering alsof het er één is die enkel werkt als het goed gaat, als mensen mee willen, als er geen al te grote problemen zijn, … en dit vaak alsof we zouden leven op een roze wolk. Onze praktijkervaring getuigt van het tegendeel en vorige week werd ik getrakteerd op nog meer inzicht in de werking van de waarderende benadering en dit tijdens een info-sessie verzorgd door het “Institute of NeuroCognitivism” te Brussel.

 

De opbouw van onze hersenen 

 

Tijdens deze info-sessie werd ons de werking van ons brein toegelicht. Het lijkt trouwens alsof de hele menselijke evolutie nog te onderscheiden is in de opbouw van onze hersenen. Ik licht hierna die vier delen beknopt en chronologisch – volgens de evolutie - toe.

 

De reptielengebieden : Dit zijn de oudste delen van onze hersenen, die op een onbewuste manier onze levens- en overlevingsinstincten regelen. De kernfunctie van deze delen van de hersenen is ‘overleven’ of ‘lijfbehoud’. Bij stress worden van hieruit de fight-flight-freeze reacties geactiveerd.

 

De paleolimbische gebieden : Deze delen van de hersenen ontwikkelden zich op het moment dat de mens ging leven in groepen en ondersteunen dus het ‘overleven en functioneren van de groep’ of ‘stambehoud’. Machtverhoudingen, pikorde in de groep en/of de regeling van sociale verhoudingen zijn de voornaamste focus van dit deel van ons brein.

 

De neolimbische gebieden :  Dit deel van de hersenen is a.h.w. de  database van alles wat we geleerd hebben en nog steeds leren. Conditioneringen en automatismen hebben daar hun plek. Ons temperament, karakter, onze innerlijke drijfveren, waarden en persoonlijke blokkades liggen daar besloten.

 

De prefrontale gebieden (neocortex) : Dit deel van de hersenen zorgt er vnl. voor dat de mens zich onderscheidt van de dieren. Het is dit deel van de hersenen dat er voor zorgt dat we ons eigen functioneren kunnen overdenken (= metacognitie) en kunnen omgaan met complexiteit en nieuwigheden. Dit deel van ons brein werkt als een Operating System dat nieuwe combinaties kan leggen tussen de reeds opgeslagen kennis met aanpassingsvermogen, creatief en innovatief denken als gevolg. Ook het beheer van onze emoties en gevoelens wordt van daaruit gestuurd.

 

De werking van ons brein

 

Elk deel van ons brein is dus in meerdere of mindere mate verantwoordelijk voor de aansturing van bepaalde gedragingen en/of facetten van ons algehele functioneren. De subjectieve inschatting van een bepaalde situatie zorgt er dus voor dat het ene of het andere deel van onze hersenen wordt geactiveerd en dan neemt dat deel van ons brein de sturing over. Elk deel heeft als het ware zijn eigen taal.

 

Als iemand zich bedreigd voelt (bv. in tijdens van economische crisis), dan kan het dat het reptielenbrein het overneemt met vecht/vlucht gedrag of zelfs totale verlamming. Aangezien dit gebied eerder irrationeel is, helpt het in eerste instantie niet om zo iemand met rationele argumenten tot rust te brengen. Machtsspelletjes worden dan weer gevoed door het paleolimbische gebied. Het neolimbische gebied helpt ons om vertrouwde taken zorgvuldig uit te voeren. Tot slot, hebben vooral de prefrontale gebieden nodig om op een gezonde manier te kunnen functioneren bij veranderende omstandigheden. Want het is vooral dat deel van onze hersenen dat ons aanpassingsvermogen voedt.

 

De link met A.I.

 

Heel veel veranderingen worden helaas op een mechanistische, top-down manier geleid. Net dit zorgt er voor dat mensen zich bedreigd voelen. Wat hen dan vooral drijft (en dit omdat de verkeerde hersengebieden worden geprikkeld) is  lijfbehoud via de reptielengebieden, behoud van positie in de groep via de paleolimbische gebieden of behoud van het vertrouwde via het neolimbische gebied. Dit levert dus voornamelijk rigiditeit, simplificatie, het vast houden aan zekerheid en routinematig gedrag ondanks de veranderde omstandigheden en/of het vast houden aan het verworven imago op. Dit gedrag wordt wel vaker onder de noemer ‘weerstand tegen verandering’ gecatalogeerd. De frequent gekozen aanpak activeert dus meestal net die hersengebieden die er voor zorgen dat mensen het minst open staan voor verandering.

A.I. daarentegen werkt via onderzoekende, waarderende gesprekken op een gelijkwaardige manier en opent ruimte voor mensen om out-of-the-box en samen te dromen. Net dit zorgt er voor dat de prefrontale gebieden van mensen worden geactiveerd en het zijn net die gebieden die we bij verandering het meeste nodig hebben. Deze gebieden zorgen immers voor nieuwsgierigheid, aanpassingsvermogen via het leggen van nieuwe combinaties, nuancerings- en relativeringsvermogen, (zelf)reflectie en het vormen van een persoonlijke mening. Dit zijn allemaal ‘mentale modi’ die  cruciaal zijn om er voor te zorgen dat een verandering verder gaat dan een nieuw organigram met nieuwe structuren waarbinnen mensen gewoon blijven doen wat ze altijd gedaan hebben. Immers, organisaties veranderen enkel omdat mensen veranderen …

 

Meer lezen :

 

  • Saskia Tjepkema & Luc Verheijen (red.) : “Van kiem tot kracht : Een waarderend perspectief voor persoonlijke ontwikkeling en organisatieverandering”
  • Daniël Goleman : “Emotionele intelligentie”
  • Piet Weisfelt : “De wetten van de stam”
  • www.neurocognitivism.com

Andere interessante blogs op het thema “Inspiratie” voor jou geselecteerd:


Leerinterventies ontwerpen in een snelkookpan

12 feb

Door: MariŽl Rondeel - profiel | Categorie: Inspiratie
Leerinterventies ontwerpen in een snelkookpan

Het vormgeven van een leerinterventie kost vaak meer tijd dan gedacht. Voordat je kunt starten is er al veel denkwerk verzet. Welke doelen streven we na? Hoe maken we het leren aantrekkelijk? Voor het vinden van antwoorden op deze vragen heb je verschillende mensen nodig,...

Februari: opstart en onrust - hoe houd je het uit?

11 feb

Door: Nina Timmermans - profiel | Categorie: Inspiratie
Februari: opstart en onrust - hoe houd je het uit?

Dagboek fragment: - Ik schud de laatste winterse moeheid maar lastig van me af en dat zie ik terug in mijn effectiviteit. Hoewel ik dit jaar de wens had om rustig te beginnen, overvalt het gevoel van haast me toch weer. Door die haast ben...

Veiligheid op een schaal van 'mama' tot 'hielenlikker'. Werken aan veiligheid binnen de logistieke afdeling van Colruyt

4 feb

Veiligheid op een schaal van 'mama' tot 'hielenlikker'. Werken aan veiligheid binnen de logistieke afdeling van Colruyt

Colruyt is een Belgische supermarktketen , met als baseline ‘laagste prijzen’. Om hun producten in de rekken te krijgen, zijn 4000 logistiek medewerkers dag en nacht in de weer. Voor deze mensen is veiligheid een dagelijks aandachtspunt. Een gebrek aan veiligheid kan grote gevolgen hebben....

Het Goede Gesprek

24 jan

Het Goede Gesprek

Laatst gebeurde het ineens. Ik liep tijdens een workshop bij een subgroepje langs en belandde middenin een verhit gesprek. Over de reorganisatie, het management dat zijn rol niet pakte en vele goede ideeën die niet benut werden. De gesprekspartners waren niet te stuiten. Het ene...

5 gewaagde vragen, deel 2

17 jan

5 gewaagde vragen, deel 2

Met de quick scan van vorige week heb je een beeld gekregen van waar het staat met jezelf, met je team en met je organisatie – misschien had je dat al duidelijk en kreeg je daar een bevestiging van. Bij Nieuwjaar horen goede voornemens: om...

Daar kunnen we een boom over opzetten: communicatie voor bosbeheerders

14 jan

Daar kunnen we een boom over opzetten: communicatie voor bosbeheerders

In bosbeheer gaan economie en ecologie hand in hand. Dat is het uitgangspunt van het driejarige Interreg project eco2eco . Verschillende Vlaamse en Nederlandse partners werken aan een duurzaam bosbeheer waarin het mogelijk is natuurdoelen te realiseren én tegelijkertijd economisch interessant kwaliteitshout te oogsten. (bron:...

15 gewaagde vragen voor Nieuwjaar

7 jan

15 gewaagde vragen voor Nieuwjaar

We staan over het algemeen te weinig stil bij hoe we ervoor staan. Ons brein is geneigd om al weer druk bezig te zijn met de volgende urgente gebeurtenis die zich aandient. Echt leiderschap, van jezelf en van anderen, vraagt om bewustzijn van waar je...

Artikel over cultuurverandering en leiderschapsontwikkeling op gebied van bouwveiligheid

20 dec

Artikel over cultuurverandering en leiderschapsontwikkeling op gebied van bouwveiligheid

Samen met Antonie Van Nistelrooij en Marcel Veenswijk van de Vrije Universiteit schreef ik het artikel " Urgency for Safety in construction: narratives of carpe diem, carpe pecunia and memento mori ". Het is een artikel over cultuurverandering en leiderschapsontwikkeling op gebied van bouw veiligheid....
vorige
1 2 3 ... 65 66 67
volgende