Focus of veelheid? Een paradox ontrafeld

2 okt

Door: Silvia Derom | Categorie: Inspiratie
Focus of veelheid? Een paradox ontrafeld

“Focus op één ding”

“Kies gewoon iets”

“Begin iets en maak het af”

 

Focus is dé voorwaarde voor succes. Veelheid is wat afleidt van de focus, waardoor je “van alles een beetje kan, maar niets écht goed”. In deze overtuiging staan beide aspecten lijnrecht tegenover elkaar en lijkt het wel alsof er een verliezer moet zijn. Kunnen we er ook anders naar kijken? Kunnen we ‘veelheid’ terug een volwaardige plek geven naast het (momenteel) overgewaardeerde ‘focus’?

 

Bij paradoxen schuilt het gevaar dat we het gevoel krijgen dat we moeten kiezen. Hoe kunnen we omgaan met dat spanningsveld? Hoe kunnen we het of-of denken overstijgen?

 

De kunst van het paradoxale leven

Ik vond soelaas in de boeken van Ivo Brughmans: ‘De kunst van het paradoxale leven’ en ‘Paradoxaal leiderschap’. Daarin wordt een kader geboden om beide polen van een paradox als gelijkwaardig te zien, en om ons vermogen tot én-én denken aan te scherpen. Er zijn verschillende manieren om met een paradox om te gaan, en die vertaalde Ivo in het polariteitenwiel.

 

Zo is het wiel dan ook bedoeld: als een weergave van mogelijkheden tussen dewelke je kan ‘navigeren’, en niet als vaststaande fases die je één voor één moet doorlopen.

 

Paradox Focus-Veelheid

Wat gebeurt er als we de paradox ‘Focus-Veelheid’ naast dat wiel leggen? Ik nam de proef op de som.

  1. Eenkennige verbinding. Hier wordt enkel ruimte gegeven aan één pool. Bv. het hebben van focus wordt verheerlijkt en veelheid wordt onderdrukt. Je dwingt jezelf in het keurslijf van de specialist en drukt jouw verlangen naar afwisseling weg. Of net het omgekeerde: je fladdert constant van het ene naar het andere, zonder ooit iets ‘vast te pakken’. Zo’n eenzijdige verbinding vraagt veel energie en heeft niet zelden als effect dat de weggedrukte pool vroeg of laat in volle kracht terugslaat.
  2. Uitlaatklep. De pool ‘focus’ heeft de dominante rol, maar ‘veelheid’ krijgt af en toe een (gecontroleerde) uitlaatklep. Je legt jezelf bv. helemaal toe op één thema of vaardigheid, maar tijdens vakanties laat je jezelf toe om te vlinderen. Je mag dan verschillende boeken tegelijkertijd lezen, workshops allerhande volgen, enz.
  3. Silo’s. Op je werk gedraag je je als specialist, maar in jouw privéleven laat je jezelf toe jouw nieuwsgierigheid te volgen, waar die ook heen gaat. Het zijn twee gescheiden werelden, alsof je twee verschillende personen bent naargelang de context.
  4. Situationeel. Je schakelt tussen de twee polen naargelang de situatie. Bv. je hebt een eigen zaak en probeert aan te voelen wanneer focus vereist is en wanneer je net moet gaan verbreden. Het floreren van jouw zaak is hier het uitgangspunt, je zet de polen heel bewust in.
  5. Balans. Je legt jezelf een maximum aantal hobby’s op. Je vindt het best ok dat je je niet wil beperken tot één ding, maar je laat jezelf ook niet helemaal gaan. Per jaar laat je je jezelf toe om twee hobby’s op te nemen en die ook vol te houden tot het volgende jaar, ongeacht hoe je je daarbij voelt. Je voelt je bij deze oplossing niet zielsgelukkig, maar het lijkt je een redelijk compromis.
  6. Combinatie. Gedurende een bepaalde periode gedraag je je als specialist, maar na een tijdje schakel je over naar een ander domein, waar je je weer helemaal gaat ingraven. Je hebt dus wel degelijk focus, maar op de lange termijn bouw je een veelheid aan expertises op. Of je bouwt een zaak op rond een overkoepelend thema, bv. je noemt jezelf een ‘storyteller’. Daaronder kan jij een veelheid aan activiteiten parkeren, zoals artikels schrijven, documentaires maken, en waarom niet mensen coachen aan de hand van hun levensverhaal?
  7. Synthese. Generalisme is jouw ‘merk’, het is jouw specialiteit. Jouw focus ligt hem net in de veelheid, beide polen komen samen en vormen een ‘creatieve synthese’. Bv. jouw job bestaat er uit om heel veel domeinen te verkennen en hier linken tussen te leggen. Of je bent aangeworven op een project om net de verbinder te zijn tussen verschillende expertises.

 

 

Leren spelen met paradoxen

Het is natuurlijk verleidelijk om de fase van de creatieve synthese als ideaal te zien, maar ook dat zou weer een valkuil zijn. Waar ligt de ideale balans tussen focus en veelheid voor jou? Wat vragen de huidige omstandigheden? Als seriële specialist heb je wellicht weinig boodschap aan de creatieve synthese, of misschien zit je nu éénmaal in een situatie waarbij tijdelijke focus van jou vereist is.

 

Maar het hoeft geen gegeven te zijn waar je in vast zit. Leren spelen met je paradoxen maakt dat je meer opties hebt en dat je, op momenten dat je het nogal zwart-wit ziet, jouw vermogen tot én-én denken zal aanboren. Het polariteitenwiel is hierbij een handig hulpmiddel.

 

Een vraag aan jou nu: hoe schakel jij tussen de polen ‘focus’ en ‘veelheid’? Welke vormen uit het polariteitenwiel verkende je al en hoe kreeg dat concreet vorm? Benieuwd naar jullie ervaringen!

 

 

Begin 2018 geven Ivo Brughmans en ikzelf een training in het 'Paradoxaal coachen'. Gericht op alle professionals die in hun begeleidingswerk paradoxen wensen in te zetten als een kracht. Klik hier voor meer info.

 



Reacties op dit item

Ha, eindelijk iets waarin ik mezelf herken. Ik heb me altijd op uiteenlopende dingen 'gefocust', maar werd geregeld tegen mijn zin naar één focus gedirigeerd. Maar overschakelen tussen een veelheid aan 'focussen' vergt soms ook energie. Verspringende interesses vallen niet steeds samen met door agenda's vastgelegde verwachtingen van mensen/organisaties die van mij 'focus' vragen. Tja, te weinig plaats hier om duidelijk te zijn, maar misschien is het herkenbaar ;-)
Door: Joris De Bleser | 14-10-2017 18:48
Mooi perspectief op focus en veelheid en de kracht van beide. Mijn ervaring in een grote internationale organisatie is dat de bedrijfscultuur vraagt om focus op individueel nivo maar om veelheid op organisatie nivo. De paradox die ik als coach vaak tegen kom is dat individueel vaak gevraagd wordt naar verbreding en veelheid en bij team coaching naar focus. Mijns inziens dus niet alleen situationeel maar ook gebaseerd op complexiteit en termijn. Zelf blijf ik schakelen tussen veelheid en serial specialist, wat inderdaad regelmatig niet meevalt. Het zoeken naar de ‘best fit’ vergt tijd en energie maar is bevredigend wanneer toegevoegde waarde wordt gerealisserd.
Door: Jan Salomons | 15-10-2017 10:45

Reageer op dit item

Naam

E-mail

Reactie

 


Andere interessante blogs op het thema “Inspiratie” voor jou geselecteerd:


Meerstemmigheid in het hier-en-nu

21 jun

Meerstemmigheid in het hier-en-nu

Als organisatieadviseur ben ik voortdurend bezig om me te verhouden tot de verhalen die mensen die ik begeleid aan mij vertellen. Wat wordt hier eigenlijk gezegd? Welke alternatieve verhalen zien we over het hoofd? Welke reacties zijn er op alternatieve verhalen en wat betekent dit...

Positief Onderwijs: Hoe maken we in school meer ruimte voor talent en welbevinden van docent en leerling?

18 jun

Positief Onderwijs: Hoe maken we in school meer ruimte voor talent en welbevinden van docent en leerling?

‘Als je het in een paar woorden benoemt, wat wens je dan vooral voor je kinderen?’ Dat was de vraag die Martin Seligman enkele jaren terug aan honderden ouders voorlegde. De antwoorden vertoonden een duidelijk patroon: ‘een gelukkig leven’, ‘dat ze vriendelijke volwassenen worden, ‘dat...

Drie tips om talent en potentieel te leren identificeren bij anderen

8 jun

Drie tips om talent en potentieel te leren identificeren bij anderen

Mensen inzetten op hun sterktes, hen uitnodigen om het beste uit zichzelf te halen, … het lijkt allemaal logisch en evident, maar hoe doe je dat in de praktijk? We zijn vaak gekleurd in de manier waarop we naar onszelf kijken. We...

Kousen en korte broek maken het verschil (niet): faciliteren als persoonlijk vakmanschap

5 jun

Kousen en korte broek maken het verschil (niet): faciliteren als persoonlijk vakmanschap

Het was één van mijn laatste werkdagen voor ik enkele weken zomervakantie zou nemen. De weergoden hadden echter al beslist om voor zomer te kiezen en er was meer dan 30 graden voorspeld. Op zo’n dag waan ik me liefst in een tropisch land...

Veiligheid & Mindset

28 mei

Veiligheid & Mindset

In sectoren als de industrie en de bouw is arbeidsveiligheid letterlijk van levensbelang. Leidinggevenden hebben een belangrijke rol in het sturen op een veilige cultuur en manier van werken in de organisatie. Vaak horen we leiders zeggen: “Ik heb weinig invloed op de veiligheidssituatie op...

Samen ontwerpen: faciliteren als persoonlijk vakmanschap

25 mei

Samen ontwerpen: faciliteren als persoonlijk vakmanschap

We hebben het project! Groot enthousiasme - want het denkwerk, offerte schrijven en intakegesprek met de opdrachtgever was niet voor niets geweest. En eigenlijk kon het nu pas allemaal beginnen. Volgende stap was een draaiboek voorleggen voor het traject dat we in de organisatie zouden opzetten.

Geluk te midden van de drukte: denken in eilandjes

23 mei

Door: Nina Timmermans - profiel | Categorie: Inspiratie
Geluk te midden van de drukte: denken in eilandjes

We doen veel op de automatische piloot. Of het nu gaat over je route naar werk, je avondroutine (met partner/gezin) of de vlugheid waarmee je alweer dik een half uur op instagram keek. Onderweg van overleg naar overleg voel je de drang om efficiënt je...

Mijn why: 'Developing stories of the oppressed'

1 mei

Mijn why: 'Developing stories of the oppressed'

Dat was het antwoord op de vraag: ‘waarom doe je het werk wat je doet?’. Terwijl ik de zin voor het eerst uitspreek, kijken zo’n 40 collega’s mij vragend en misschien ook wel bevestigend aan. De volgende collega in de kring vertelt zijn zin. En...
vorige
1 2 3 ... 62 63 64
volgende